Adap ve Nezaket5. SINIF

Adap ve Nezaket Ünite Özeti

Adap ve Nezaket Ünite Özeti:


Size bir selâm verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selamla karşılık verin. Nisa Suresi, 86. Ayet

Ünite Konularımız:

  1. Nezaket Kuralları
  2. Selamlaşma Adabı
  3. İletişim ve Konuşma Adabı
  4. Sofra Adabı
  5. Hz. Lokman’dan (a.s.) Öğütler
  6. Bir Dua Tanıyorum: Tahiyyat Duası ve Anlamı

1. Nezaket kuralları

  • Müslümanlar Allah’a olan derin sevgi ve saygılarını pek çok şekilde gösterirler.
  • Allah’a duyulan derin sevgi ve saygının bir göstergesi de toplumdaki adap kurallarına uymak; görgülü, saygın ve nezaket sahibi bir birey olmaktır.
  • Adap kelimesi edep kelimesinin çoğuludur.
  • Edep; güzel ahlak, güzel davranış ve terbiyeli olmak demektir.
  • İnsanlar arası ilişkileri düzenleyen ve güzelleştiren toplumsal kurallara adap kuralları da denilmektedir.
  • İnsanın çevresindekilere karşı gösterdiği kibar, görgülü davranışlara ise nezaket denir.

Adap Kuralları Sayesinde;

  • Kişi nerede, nasıl davranması gerektiğini bilir.
  • Güzel tutum ve davranışları gelişir, güçlenir.
  • Kişi kendisini değerli hisseder ve çevresine de sevgi ve saygı gösterir.
  • Toplumsal kurallar konusunda bilinçlenir.
  • Toplumsal birlik ve bütünlüğümüz pekişir.

Dinimizde güzel bir ahlak sahibi olmak, terbiyeli davranmak ve nezaket kurallarına uymak temel esaslardandır. Yüce Allah; edepli, terbiyeli, nazik ve saygılı insanları sever.

Yaşanılan toplumda uyulması gereken nezaket kuralları vardır:

  • Biriyle karşılaşınca selamlaşmak,
  • Hasta ziyaretini kısa tutmak,
  • Güler yüzlü olmak,
  • İyiliklere karşı teşekkür etmek,

Nezaket kurallarına uymak başkalarının hakkına saygı göstermektir:

  • İnsanları kıran davranışlardan uzak durmak,
  • Ölçülü bir ses tonuyla konuşmak,

Nezaket kurallarından biri de kişisel mahremiyete özen göstermektir. Mahremiyet, kişinin özel yaşamının gizliliğidir. Bir insanın özel hayatını araştırmak, kişisel bir bilgisini başkalarıyla paylaşmak doğru bir davranış değildir.

  • Arkadaşımızın bir eşyasını izin alarak kullanmak,
  • Bize söylenen bir sırrı korumak,
  • Fotoğraf ve video paylaşırken bunlarda yer alan kişilerden izin almak,

Nezaket kuralları temelde sevgi ve saygıya dayanır:

  • Büyüklere, öğretmenlerimize saygı göstermek,
  • Bulunduğumuz ortamları temiz ve düzenli kullanmak,
  • Ortak kullanılan eşyalara zarar vermemek,
  • Arkadaşlarımızı incitecek söz ve davranışlardan kaçınmak,
  • Bulunduğumuz ortamda izin alarak konuşmak gibi ilkeler nezaket kurallarındandır.
“… Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir.” Hucurat Suresi 12.Ayet

2. Selamlaşma Adabı

Selamlaşma Adabı
Adap ve Nezaket Ünite Özeti

Selam kelimesi barış, esenlik, güven ve kurtuluş gibi anlamlara gelir. Biriyle karşılaştığımızda iletişim kurmanın ilk yolu selamlaşmaktır. Selamlaştığımız zaman kişiye esenlik diler, ona değer verdiğimizi göstermiş oluruz. Toplumumuzda genel olarak “Merhaba, Hayırlı Günler, İyi Çalışmalar” gibi ifadeleri kullanırlar. Yine toplumumuzda en çok kullanılan selam ifadesi “Selamın Aleyküm” dür. Selamı alan kişi de “Aleyküm selam” diyerek selama karşılık verir.

Selamlaşma şu şekilde olmalıdır;

  • Araç üzerinde giden yürüyene,
  • Küçük olan büyük olana,
  • Sayıca az olanlar sayıca çok olanlara,
  • Ayakta olan oturana önce selam verir.

Selamlaşmak:

  • İnsanlar arasındaki sevgi, saygı ve güveni artırır.
  • Toplumdaki birlik ve beraberlik duygularını geliştirir.
  • Selamlaşmak hem dini hem de bir nezaket kuralıdır.
  • Selamlaşmak Allah’ın rızasını kazanmaya vesile olur.

Bir ortama girerken ve oradan çıkarken selam vermeye özen göstermeliyiz. Selam vererek, insanları önemsediğimiz ve onlara değer verdiğimizi göstermiş oluruz.

“Size bir selâm verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selâmla karşılık verin…” Nisa Suresi 86. Ayet

“İnsanların Yüce Allah katında en hayırlısı, önce selam verenlerdir.” Hadis-i Şerif

“…Size, yaptığınız takdirde birbirinizi seveceğiniz bir iş göstereyim mi? Aranızda selamı yayın.” Hadis-i Şerif


3. İletişim ve Konuşma Adabı

Konuşma Adabı
Adap ve Nezaket Ünite Özeti

İnsanlar arasındaki iletişimi sağlayan en temel yol konuşmadır. Konuşma insanların duygu ve düşüncelerini ifade etmelerinin en kolay yoludur. İnsanlara değer verdiğimizi göstererek ve hissettirerek konuştuğumuzda onlar üzerinde daha kalıcı etkiler bırakabiliriz. Çevremiz ile iletişim kurarken, üslubumuza ve adaba uygun olarak davranmamız gerekir.

İnsanlar ile iletişimlerimizde doğru sözlü olmalı, kesinlikle yalan konuşmamalıyız. Söylediğimiz sözleri düşünerek söylemeli sonuçlarının nereye varacağına dikkat etmeliyiz. Açık ve anlaşılır konuşmalı, sözü çok uzatmamalıyız. İnsanları incitecek biçimde konuşmamalıyız. Toplum içinde gizli konuşmalar yapmamalıyız. Kötü söz ve kötü ifadeler kullanmamalıyız.

Günümüzde yenilikçi iletişim araçları oldukça önem kazanmıştır. Günümüz iletişim araçlarının bize sağladığı imkânları adap ve nezaket kurallarına uygun olarak kullanmamız gerekir. İnternet üzerinden paylaştığımız bilgilerin doğruluğunu kontrol etmeli, kullandığımız sözcükleri düzgün seçmeli ve mahremiyetimize özen göstermeliyiz. Yalandan, kötü söz ve iftiradan sakınmalıyız. Kötü niyetli insanlara karşı dikkatli olmalıyız. İnsanları incitecek davranışlardan uzak durmalıyız. Günlük hayatta uygun olmayan davranışları internet ortamında kullanırken de kaçınmalıyız.

“Müslüman dilinden ve elinden diğer Müslümanların emin olduğu kimsedir.” Hadis-i Şerif

“Eğer bir yerde üç kişi iseniz, kalabalığa karışmadıkça ikiniz ötekini bırakarak gizli bir şey konuşmasın. Çünkü bu, onu üzer.” Hadis-i Şerif


4. Sofra Adabı

Sofra Adabı
Adap ve Nezaket Ünite Özeti

Yeme içme bütün canlıların temel ihtiyaçlarındandır. Yüce Allah, yarattığı her varlığa yaşamını sürdürebilmesi için rızıklar ihsan etmiştir. İnsanlar da hayatlarını sürdürebilmek için beslenmek zorundadır. Yüce Allah biz Müslümanlar için sofra adabı ile ilgili bazı kurallar koymuş ve bu kuralları da Peygamber Efendimiz aracılığı ile bize iletmiştir. Yemek yerken uyulması gereken temel kurallara ise sofra adabı denilmektedir. Sofra adabına uygun bir şekilde davranmak Allah’ın verdiği nimetlere şükretmek te demektir.

Sofra adabına uymak hem sağlığımız açısından hem de sofra kuralları açısından önemlidir.

Bunlara örnek olarak;

  • Helal kazanmak, helal yemek,
  • Yemekten önce ve sonra elleri yıkamak,
  • Yemeğe “Besmele” ile başlamak,
  • Oturarak ve önümüzden yemek,
  • Ağız şapırdatmamak ve ağızda lokma varken konuşmamak,
  • İsraf etmemek, dengeli ve sağlıklı beslenmek.

“Artık Allah’ın size helâl ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyin. Eğer yalnız O’na ibadet ediyorsanız, Allah’ın nimetine şükredin.” Nahl Suresi 114. Ayet

“…Yiyin için fakat israf etmeyin…” Araf Suresi 31. Ayet

“Elhamdülillahillezi et’amenâ ve sekânâ ve cealenâ min’el müslimîn.” (Bizi yediren, bizi içiren ve bizi Müslüman kılan Allah’a hamdolsun).” Hadis-i Şerif


5. Hz. Lokman’dan (a.s.) Öğütler

Kur’an-ı Kerim’de geçmiş dönemlerde yaşanmış önemli olaylar, peygamberlerin hayatlarından kesitler anlatılır. Bu hayat hikâyelerine kıssa adı verilir.  Anlatılan bu kıssalar insanların ders alması için Kur’an-ı Kerim’de yer almaktadır. Bu kıssalardan birisi de Hz. Lokman kıssasıdır. Bu kıssada Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğütler bizlere anlatılarak bizimde bunlara uymamız ve dersler almamız istenmektedir.

5.1 Hz. Lokman’ın oğluna öğütleri:

  • Allah’a ortak koşma!
  • Allah’ın her şeyi görüp bildiği şuuruyla yaşa.
  • Yürüyüşünde doğal ol, sesini alçalt.
  • Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme!
  • Namazı dosdoğru kıl. İyiliği emret. Kötülükten alıkoy. Başına gelen musibetlere karşı sabırlı ol.
Adap ve Nezaket Ünite Özeti

“İnsana, anne babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi, onu her gün biraz daha güçsüz düşerek karnında taşımıştır. Onun sütten kesilmesi de iki yıl içinde olur. (İşte onun için) insana şöyle emrettik: “Bana ve anne babana şükret. Dönüş banadır.” Lokman Suresi 14. Ayet


6. Bir Dua Tanıyorum: Tahiyyat Duası ve Anlamı

  • Tahiyyat kelimesi selam, ikram, hürmet gibi manalara gelmektedir.
  • Namazların son oturuşunda okunan bir duadır.
  • Yüce Allah ile Peygamber Efendimiz arasındaki konuşma yer alır.

Okunuşu:

  • Ettahiyyâtü lillâhi vessalavâtü ve’t-tayyibât.
  • Esselâmü aleyke eyyühennebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtuh.
  • Esselâmu aleynâ ve alâ ibâdillâhi’s-sâlihîn.
  • Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.

Anlamı:

  • Selam, rahmet ve bütün güzellikler, iyilikler Allah içindir.
  • Ey Peygamber! Allah’ın rahmeti, bereketi ve selamı senin üzerine olsun.
  • Selam, bize ve Allah’ın iyi kullarının üzerine olsun.
  • Tanıklık ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur. Yine tanıklık ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir.

“Selam (esenlik veren), bizzat Allah’ın kendisidir. Onun için namazda oturduğunuz vakit Tahiyyat’ı okuyun. Tahiyyat’ın sonundaki ‘Selam bize ve Allah’ın salih kullarına olsun’ kısmını okuduğunuzda yerde ve gökte bulunan bütün varlıkları selamlamış olursunuz…” Hadis-i Şerif


Adap ve Nezaket Ünitemizle ilgili test ve etkinliklere buradan ulaşabilirsiniz.
Tahiyyat Duası ile ilgili daha fazla bilgi için buraya göz atabilirsiniz.

2 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu